مقاله اولى در علوم ادبى مشتمل بر پانزده فن : فن اول از مقاله اولى از قسم اول از كتاب نفايس الفنون فى عرايس العيون ، علم خط كه آن عبارتست از معرفت تصوير الفاظ بحروف هجاء و كيفيت تركيب و احواليكه به اعتبار كتابت طارى شود بر آن و اين . صناعتى معتبر و فضيلتى جانپرور است فايز به دو همواره با زيب و فر ، و پيش همكنان موقر ، در هر مقام سر افراز و با هر گروه صاحب راز ، هميشه با رفعت و جاه ، و دست تعدى از دامن او كوتاه ، در هر ديارى از او يادگارى و بر هر ديوارى از دست او نگارى ، و كفى شرفا فى هذا الباب ، قسم رب الارباب تقدست اسمائه فى محكم تنزيله ن وَ الْقَلَمِ وَ ما يَسْطُرُونَ و قوله عز من قائل اقْرَأْ وَ رَبُّكَ الْأَكْرَمُ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلَّمَ الْإِنْسانَ ما لَمْ يَعْلَمْ . ( شعر ) كفى قلم الكتاب مجدا و رفعة * مدى الدهر ان اللّه اقسم بالقلم و قال عليه السّلام عليكم بحسن الخط فانه من مفاتيح الرزق و قال بعض الحكماء الخط هندسة روحانية ظهرت بآلة جسمانية و قيل الخط نتاج الفكر و سراج الذكر و لسان البعد و حيات دارس العهد و قال الجاحظ الخط لسان اليدو سفير الضمير و مستودع الاسرار و مستنبط الاخبار و حافظ الاثار و قيل الخط فى الابصار سواد و فى البصاير بياض و قيل الكلام الفايق بالخط الرائق نزهة العين و فاكهة القلب و ريحانة الروح و گفته‌اند كه خط را بر لفظ مزيتست از آنجهت كه خط قريب و بعيد را مفيد است بخلاف لفظ . و در واضع خط علماء را خلافست ، بعضى گفته‌اند چون حق تعالى به حكم و علم آدم الاسماء كلها نام هر چيز و منافع آن آدم را على نبينا و عليه السّلام تعليم داد منافع قلم نيز از آن جمله بود و آدم شيث را بدان تنبيه كرد تا خط را بيرون آورد . و بعض ديگر به حكم اول من خط و خاط ادريس گفتند اول كسى كه خط نوشت و خياطت كرد ادريس على نبينا و عليه السّلام بود . و از عروة بن الزبير و عبد اللّه بن عمرو العاص روايت